Zabezpieczenie roszczeń alimentacyjnych w sprawach o rozwód oraz o separację

 Strona w toczącym się procesie o rozwód oraz o separację, która dochodzi jednocześnie od współmałżonka roszczeń alimentacyjnych, ma prawo wystąpić o ich zabezpieczenie.

Zgodnie z brzmieniem art. 753 § 1 k.p.c. w sprawach o alimenty zabezpieczenie może polegać na zobowiązaniu obowiązanego do zapłaty uprawnionemu jednorazowo albo okresowo określonej sumy pieniężnej. W sprawach tych podstawą zabezpieczenia jest jedynie uprawdopodobnienie istnienia roszczenia.

Sprawami o alimenty w rozumieniu wspomnianego przepisu są sprawy toczące się zarówno w procesie alimentacyjnym, jak i w procesie o rozwód i separację.

Zabezpieczenie świadczeń alimentacyjnych spełnia doniosłą rolę w sprawach o rozwód i separację. W czasie trwania procesu o rozwód lub o separację nie może być wszczęta odrębna sprawa o zaspokojenie potrzeb rodziny i o alimenty pomiędzy małżonkami albo pomiędzy nimi a ich wspólnymi małoletnimi dziećmi co do świadczeń za okres od wytoczenia powództwa o rozwód lub o separację (zgodnie z art. 445 § 1 k.p.c.). Pozew lub wniosek o zabezpieczenie w takiej sprawie sąd przekaże sądowi, w którym toczy się sprawa o rozwód lub o separację, w celu rozstrzygnięcia według przepisów o postępowaniu zabezpieczającym. Stosownie natomiast do brzmienia art. 445 § 2 k.p.c., postępowanie w sprawie o zaspokojenie potrzeb rodziny lub o alimenty, wszczęte przed wytoczeniem powództwa o rozwód lub o separację, ulega z urzędu zawieszeniu z chwilą wytoczenia powództwa o rozwód lub o separację co do świadczeń za okres od jego wytoczenia. Z chwilą wydania w sprawie o rozwód lub o separację postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia wykonania obowiązku zaspokajania potrzeb rodziny lub o alimenty wstrzymuje się także z mocy prawa wykonanie nieprawomocnych orzeczeń o obowiązku tych świadczeń, wydanych w poprzednio wszczętej sprawie, za okres od wytoczenia powództwa o rozwód lub o separację.

Zabezpieczenie roszczeń alimentacyjnych może nastąpić tylko na wniosek, gdyż przepisy powszechnie obowiązującego prawa nie przewidują wydania postanowienia o zabezpieczeniu alimentów z urzędu.

Niezbędną przesłanką do udzielenia zabezpieczenia w sprawach o alimenty jest uprawdopodobnienie istnienia roszczenia.  Samo uprawdopodobnienie roszczenia wystarcza, co oznacza, że osoba występująca o zabezpieczenie nie musi  wykazywać interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia, przede wszystkim nie musi ona wykazywać, że brak zabezpieczenia pozbawiłby ją zaspokojenia należnego jej roszczenia.

W sprawach o alimenty zabezpieczenie powództwa może nastąpić także na posiedzeniu niejawnym; w wypadkach niecierpiących zwłoki postanowienie o zabezpieczeniu może wydać przewodniczący składu orzekającego (uchw. SN z 7.7.1982 r., III ARN 8/82, Legalis; W. Siedlecki, Przegląd, 1984, s. 75).

Doręczenie postanowienia o zabezpieczeniu w sprawach o alimenty następuje z urzędu obu stronom, zgodnie z brzmieniem art. 753 § 2 k.p.c. . Jeżeli postanowienie zostało wydane na posiedzeniu niejawnym, doręcza się je obu stronom wraz z uzasadnieniem (art. 357 § 2 k.p.c.). Jeżeli natomiast postanowienie ogłoszono na posiedzeniu jawnym, doręcza się stronom tylko sentencję postanowienia. W takim wypadku uzasadnienie postanowienia doręcza się tylko tej stronie, która tego zażądała, w terminie tygodniowym od dnia ogłoszenia postanowienia (art. 357 § 1 k.p.c.).

Zaskarżenie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia nie wstrzymuje jego wykonania.